Wist u dit van een wijnvat?

Een ‘vat’ is eigenlijk een oude inhoudsmaat die vroeger werd gebruikt. Dit komt overeen met 931 liter. Het wijnvat is uitgevonden door de Galliërs. Nadat de Romeinen ergens in de 3de eeuw contact hadden gehad met de Galliërs verspreidden deze de wijnvaten door de rest van Europa. Wijnvaten komen dus al eeuwen voor.

Houten wijnvaten bestaan uit duigen (gebogen houten planken) welke met stalen hoepels bij elkaar worden gehouden. Tot de 19de eeuw werden er nog wilgentenen gebruikt in plaats van stalen hoepels. De vatenmakers van vroeger (ookwel kuipers genoemd) waren echte ambachtslieden, het vatenmaken was in die tijd dan ook een echt beroep. Wijnvaten waren enorm populair omdat ze weinig plaats in beslag namen als uit elkaar waren. Eenmaal in elkaar waren ze makkelijk te verplaatsen omdat ze de wijnvaten konden rollen. Tegenwoordig gebeurd het maken van een wijnvat nog altijd handmatig.

Het hout wat gebruikt wordt voor de wijnvaten kan tot de 150 en 200 jaar oud zijn en wordt in de open lucht gedroogd en behandeld met een kleine zwam om de bittere stoffen te verdrijven.

In een wijnvat kan de wijn rusten en zichzelf ontwikkelen voordat het in de fles naar de consument gaat. De meeste wijnvaten worden van eikenhout gemaakt omdat dit hout zich het beste leent om wijn in te laten ‘rijpen’. De geur van eikenhout heeft een typisch karakter met een vanillesmaak. Hoe ouder het vat, hoe minder de eikensmaak de vaten hebben.

Zowel witte als rode wijn worden in de houten wijnvaten gedaan. De witte wijn blijft over het algemeen korter in het vat omdat anders de eikenhouten smaak te veel gaat overheersen. Witte wijn wordt dan ook maar een paar maanden bewaard, rode wijn kan veel langer (jaren) in het vat blijven. Daarnaast worden wijnen regelmatig overgebracht naar een ander vat, dit wordt gedaan om het bezinksel eruit te halen en om de wijn te laten ademen. Overigens worden de vaten regelmatig bijgevuld daar de wijn iets of wat verdampt in het vat.

Het gebruik van de houten wijnvaten is behoorlijk kostbaar wat ertoe heeft geleid dat wijnmakers steeds meer over gaan op roestvrij stalen vaten. Om de typische geur en smaak van eikenhout toch te behouden worden er soms eikenhouten snippers toegevoegd. Dit handmatige proces komt voor bij de productie van goedkopere wijnen die men toch wat "houtsmaak en vanille" mee wil geven. De producenten van kwaliteitswijnen kiezen voor het langere proces waarbij de wijn rust op de eikenhouten vaten.

Het grootste wijnvat ter wereld staat in Heiselberg in Duitsland en is gemaakt van 130 eikenstammen, is ruim 8 meter lang bij 7 meter breed en heeft een inhoud van 221.726 liter!